PYETJE TË NJË INTERVISTE, TË CILAVE RAMIZ ALIA NUK IU PËRGJIGJ

Nga Skifter Këlliçi - Pas intervistës së gazetarit Roland Qafoku, me Nexhmije Hoxhën - Intervista e mësipërme ka pasur debate… Pro dhe kundër… Edhe nga bashkatdhetarë këtu në Amerikë. Arsyeja: Pyetjet duhej Lexo më tej

KU I KANË VARREZAT KËTA BURRA..?!

Nga Fritz Radovani ■KËTA KLERIKË KATOLIK NUK KANË AS SOT VARREZA… ■ASKUSH NGA VRASËSIT E TYNE NUK KA KERKUE FALJE…   1.■Don Lazer Shantoja (2 Shtator 1892 – 5 Mars 1945) Meshtar Lexo më tej

ESHTRAT E SHENJTOREVE NUK SHITEN

Nga Rasim Bebo   Edhe ketu ne Addison, si ne c’do vend tjeter, mblidhen shqiptaret ne fund jave per t’u takuar me atdheun. Me teper te kafeneja e te birit te shqiptarit Lexo më tej

Ju lutem…..mos e vritni Gurakuqin per here te katert

……u vra pabesisht ne Bari me 2 mars 1925…. …. “u vra per here te dyte”…. diten qe atentatori i tij u lirue si i pafajshem….. …. “u vra per here te Lexo më tej

SHEMBULLI KOMBËTAR I LURËS MEDALION SHQIPTAR PLANETAR I VIZITËS SË BEKUAR TË ATIT TË SHENJTË

Nga Ramiz Lushaj   1.        Kisha katolike Shën Maria në Lurë, që mban emrin e Nanës së Jezu Krishtit,  ndoshta e ngritur në shek. XV, vend pelegrinazhi i kahershëm, nga erozioni Lexo më tej

Binomi “Fe e Atdhe” gjate viteve te diktatures se kuqe, u tregue nji fortese e pathyeshme, dhe e paperkuleshme!

Nga Prof. Sami Repishti          PERSHENDETJE I NDERUEMI Z. KRYETAR, ZONJA DHE ZOTENIJ TE NDERUEM:      Miredita! Jam mirenjohes qe me jepet mundesia me fole sot para kesaj Konference kuptimplote qe Lexo më tej

Helsi Dardeli: Ligji ekziston në një mënyrë apo tjetër por janë njerezit të cilët duhet ta ndjejnë zbatimin e tij

Nga Brunilda Gorovelli   Helsi Dardeli, jurist në Drejtorinë e Përgjithshme të Kodifikimit në Ministrinë e Drejtësisë vjen me një rrëfim mbi jetën e tij. Ai na tregon momentin kur iu dha Lexo më tej

BRUNO SELIMAJ, NJË EMËR I KOHËS SHQIPTARE

Nga Ramiz Lushaj   1.        Bruno Selimaj, i Nokshiqit të historisë, i qytetit ilir të Gucisë, me shtatin  lis  bjeshke, u çue vigan në kamb’ në restorantin e vet elitar në Lexo më tej

NJI VIZITË E PRITUN PREJ SHEKUJSH

Nga At Konrrad GJOLAJ O.F.M Vizita e Shejtnisë së Tij Gjon Pali II, dashtë e padashtë, do të hyjë n’ analet e historisë si ajo ma e shkurta ndër komunitete, gati si Lexo më tej

Ndërgjegja dhe kurajua civile

Nga Reshat Kripa              Gjatë jetës së tyre njerëzit kalojnë nëpërmjet një rruge të gjatë. Në këtë rrugë, nisur nga rrethanat që iu paraqiten, ata shpesh herë ndërrojnë mendimet dhe Lexo më tej

 

MONUMENTE NATYRORE NË LISTË TË GJITHA NË REALITET TE ZHDUKURA PA LENE GJURME

Nga Gëzim Llojdia

 

Gëzim Llojdia

Ndër monumentet e natyrës  të rrethit Vlorë janë  16 rrape shekullor,11 shpella,1 ujëvarë,1 deltë detare,1 burim i kripur,2 tarraca detare,2 mbihipje aktive,1 kanion,1lagunë,1 gji,1 falezë,1bokërrimë,1 dunë rëre,1 valë burim i madh.

Këto  objekte natyral  në rrethin e Vlorës përbëjnë atraksione. Në Llogora gjendet Pisha Flamur. Në disa katunde  gjenden rrepe shekullore që kanë nga një epitete të cilat lidhen me ngjarje të veçanta. Objekte të kësaj natyre kanë edhe një dukuri mistike që i rrethon. Nuk mund të quhen shpërthime  gjene tipike por janë produkt  i veprimit të forcave natyrore për një kohë shumë të gjatë. Është edhe një fakt tjetër,që ky objekt natyror nuk gjendet i listuar në monumentet e natyrës të rrethit të Vlorës. Lista e monumenteve natyrore të rrethit Vlorë në të shumtën përbëhet nga rrapet madhështor.

 Në këtë listë gjenden rrapet e Pilurit, Kudhësit, Palasës , Rrapi i Xhamisë, Çezmës,ilqet e Zarelit rreth gjysmë ha, në Kuç si edhe të Buronjave të cilat përbëjnë një ndër zonat më të bukura si dhe të Izvorit, Tragjasit, Drashovicës,Velcës, Gurës në Smokthinë. Mbetet e “shënuar”  pisha Flamur në qafë të Llogarasë . Në afërsi të pikës së Qafë  Llogorasë  takohen drurë me forma kurorash mjaft interesante ndikuar edhe nga korrentet e erërave. Një element natyror i veçantë dhe tepër karakteristik i dhe  karthet e Tërbacit. Mirëpo një pyetje ngrihet  vetiu. A ekzistojnë aktualisht këto objekte monumente të natyrës në rrethin e Vlorës? Rrojnë apo janë zhdukur? Ka edhe një enigmë tjetër ? A i njohin komunat dhe banorët këto objekte të listuara si objekte të cilat mbrohen nga shteti si monumente të rralla të natyrës tonë?Kjo listë do të ishte më e madhe dhe do të përmbante edhe visare që janë zhdukur nga natyra jonë e virgjër. Kumtoj faktin, që specialistët e Universitetit të Gjenevës gjatë listimit të florës dhe faunës në Orikum, gjetën dhe konfirmuan faktin e  një bime ende të rrallë, që rritet në këneta dhe laguna ,ndërsa është zhdukur në të gjithë pellgun  Mesdheut pas tharjeve të kënetave. Kjo bimë e rrallë u gjend në pjesën jugperëndimore të lagunës së Orikut, e cila kur çel në stinën e lulëzimit dhe buisjes shfaq një ngjyrë të kuqërremtë të hatashme që e mbulon me gjakun e saj të ndezur buzët e lagunës . Momentalisht nuk gjendet në asnjë almanak biologjie dhe as e listuar në florën e kësaj zone.

Lista e monumenteve te natyrës  rrethi i Vlorës e cila është ndërtuar në vitin 2003, por që kërkon të ketë ndryshime për dy arsye një pjesë  e tyre mund ,mos  u gjendet as nishani dhe e dyta për të vendosur në të objekte të tjera të natyrës tonë .

Si u dogj rrapi i Mesaplikut.Në të vërtetë kanë ekzistuar rreth 200 rrape ku sipas të dhënave të fundit aty zhvilloheshin mbledhjet historike të krahinës. Rrapet e Mesaplikut kanë qenë vendi i organizmit kuvendor të krahinës duke shërbyer si vendgrumbullimi për luftëtarët dhe kuvendarët. Nga 200 rrape rrapi i madh   ishte rreth 600 m në lindje të këtij grupi masiv..Rrapet kishin mbirë buzë  lumit Shushicë. Nga 200 rrape aktualisht kanë mbetur vetëm 30-40 të tillë. Mirëpo rrapi i shënuar si monument u dogj në vitin 1990. Një banorë vandali ka bërë zjarr në zgrabullën  e tij duke e kthyer në hi gjithë peshën e tij dhe historinë. Një sërë rrapesh të tjerë të krahinës së Kurveleshit apo Tragjasit kanë mbajtur edhe peshë historike. Përveçse u listuan si monumente natyrore ato janë edhe monumente të pazëvendësueshme të historisë sonë. Shumë kuvende dhe thirrje për luftë ndër kohëra janë mbajtur nënë hijet e këtyre viganëve gjelbëror një pjesë e të cilëve nuk ekzistojnë. Shumë lule dalin në prill, por pakë rrojnë.Ajo çka duhet theksuar është se që nga vitet 90 nuk është parë më ndonjë aksion për mbjellje të filizave të rinj  për të zëvendësuar bimësinë  e humbur nga degradimi kohor. Nëse sheh listën e monumenteve natyrore të Vlorës  krenohesh për këto xhevahire që ka rritur dhe krijuar mëma natyrë ndër shekuj të gjatë e të pandërprerë të historisë .Në disa vende të dukshme në rrethit të Vlorës gjene edhe tabela të shkruara siç është ajo e pishës  së famshme Flamur në Llogora apo për disa rrape shekullor. Mungojnë për të tjerat sepse  veprojnë duar, që i  i heqin i prishin si në asnjë vend të botës të qytetëruar. Ky fenomen fare pak i denoncuar është kthyer në mani po rritet madje ndërsa  fsheh kështu një pasuri të madhe të natyrës që më së miri duhet ruajtur jo vetëm nga rrogëtarët,banorët e këtyre zonave  duan ta kenë detyrim moral për të mbrojtur pasurit e këtij vendi, që mund të ndodhen pranë banesave të tyre, por që gjithsesi janë pasuri që nëse humbasin njëherë nuk krijon për së dyti.Ilqet e Zarelit i griu sëpata. Shumë ilqe,prall e bimësi të tjerë të shurit të Kuce janë bërë qymyr  e hi ,ndonëse ekzistojnë në listime fiktive.Krahas florës së pasur që rrit treva jonë një numër shpellash kanë mbetur aksidentalisht në këto listime. Lugina e lumit të Vlorës,ruan në brendi të vet thesare të pashpallura ,që janë thinjur nga ciklet e gjatë të stinëve në muzgje të kohërave. . Me Muzafer Korkutin rreth 2 vjet më parë shkuam në komunë në fshatin Gjormë duke sensibilizuar banorët dhe nxënësit e shkollës për të ruajtur thesarin kulturor, që e kishim të trashëguar nga brezat. Nuk kemi më informacion  nga specialistët kush vallë ka shkuar atje,për shkak të largësisë se a ruhet ky monument prehistorik ? Shpellat e njohura të fshatit Velcë ta pastudiura janë sot të pavizitueshme dhe të pambrojtura. Lugina e Shushicës është e ngushte dhe ku­fizohet ne te dy anët me male te larte. Ajo shtrihet gati tërësisht ne brezin e makies mesdhetare e cila ngjitet deri ne lartësinë 900 m (Fig.7).Lugina, nga pikëpamja arkeologjike, është ende e pa studiuar ne mënyrë te mjaftueshme. Ne vitet 30 te shek. XX u bene kërkime ne shpellat pre historike te Velçes, (Mustili 1954-1955). Nga sa mund te gjykojmë nga njoftimet paraprake qe janë dhënë, nga disa materiale qe ruhen ne muzeun historik te Vlorë dhe nga fragmente qe kemi patur mundësi t’i mbledhim mbi sipërfaqen e vendbanimit shpel­lor, kultura e Velçes i takon neolitit te vone e lidhet ne kohe me kulturën Maliq (Prendi, 1976).

1.Qiparisi i Kambanores se Kishës se Vunoit
2.Lisat e Pilurit
3.Rrapi i Kosmarit Kudhes
4.Rrapi i Palases
5.Rrapi i Shkollës nr.1
6.Rrapi i Xhamisë
7.Rrapi i Çesmes (Mifol)
8.Ilqet i Zarelit me (0,5 ha)
9.Rrapi i Kroit te Madh
10.Rrapi Laze
11.Mbihipja e Çikes
12.Mbihipja aktive e Dukatit
13.Shkeputje e re aktive e Llogorasë
14.Tarraca detare e Kusbabait
15.Tarraca detare e ish-shtëpisë se pushimit te punëtoreve
16.Gjiri dhe shpellat e Grames
17.Bariera Koralore e grykes se Diallit
18.Falezat e Sazanit
19.Shpella e Shëngjergjit ose e Bletës
20.Shpella e Ramices
21.Shpella e Velçes
22.Shpellat e Boderit (Smokthine)
23.Shpella e Haxhi Alise (Iliriane)
24.Shpella e shkruar
25.Shpella e Bilbilenjeve
26.Shpella e Porto Palermos
27.Shpellae Pirateve (Dhërmi)
28.Shpella e Odisese (Surianit)
29.Shpella e Duk Gjonit
30.Kanioni i Gjipese
31.Bokerimat e Vunoit
32.Rrethi i Plakes (Brataj)
33.Ujevara e Ramices
34.Dunat e Nartes
35.Delta e Perroit te Palases
36.Burim i kripur i Bashajt
37.Vali i Vranishtit (burim i madh)
38.Laguna Limopuo
39.Rrepet e Buronjave Kuç
40.Pisha Flamur- Llogara 
41.Rrapi Mesaplikut
42.Karthi i Terbaçit
43.Rrapi i Dukatit 
44.Rrepet e Izvorit
45.Rrapi i Tragjasit te Vjeter 
46.Rrapi i Shenvarvares (Velçe)
47.Rrapi i Gurrave Smokthine 
48.Rrapi i Madh ne Bashaj
49.Rrepet e Drashovices
50.Ullinjte e Trubullit ne Karbunare 
51.Pylli i Zvernecit

 

Prralli  i Verbasit përbënë një objekt natyral. Prralli  i Verbasit përbënë një objekt natyral që nuk gjendet në listën e monumenteve natyror të rrethit të Vlorës. Prralli  i Verbasit përbënë një objekt natyral, që gjendet në fshatin Verbas të rrethit të Vlorës . Rreth 26 km rrugë  nga qyteti i Vlorës drejt zonës së Smokthinës për tu ngjitur në Verbas. Prralli njihet në krejt zonën e Labërisë si një dru i cili  formon gjethe  në majë të cilave janë shpues,pra gjemba.Bimët janë organizma të gjallë, thuhet në një studim. Prralli  i  Verbasit është një monument natyre. E përbënë këtë fakt që  pozicioni I tij nuk është drejt qiellit por gjysmë i  shtrirë. Ky dru ka ecur gjithë jetën e tij shtrirë duke shikuar jo nga lartësia por nga perëndimi. Në kushtet ku ndodhet aktualisht pranë tij është një lapidar me një pllakë me mera. Poshtë është veshur nga fasada e një murri rrethor ndërsa sipër tij është kurora kurora e tij diku në 3-4m. Trupi i bimës  ka një përthyerje të vogël. Shkon deri 30-50 cm trashësi. Bima është ruajtur dhe nuk është dëmtuar edhe gjatë ndryshimeve . Lartësia nga toka  në pozicion e shtrirë i kalon të 1 m.

E paraqitur në një pozicionim të këtillë ky monument mbete i veçantë madje është një atraksion i rrallë në zonën e Smokthinës .Vet ,Verbasi është pjesë e katundeve të kësaj zone. Tek dokumenti për  emërtimet shqipe , toponimet shqiptare të kryera  gjatë regjimit të Zogut këtë zonë  e gjejmë me këto toponime:(( 42-Smokthinë –Zhgabaj ,41-Ramicë Ramaj , 38-Mesaplik Mesaplik, 37-Matogjinë ,Matogjini, 32-Bashaj –Bashaj.)

 Fjala vetë Mesaplik  sipas E. Çabej vjen nga fisi i mesapëve që erdhën në këtë trevë nga jugu epirot. Zona e Mesaplikut është njohur për shumë monumente si gjurmë të kulturës së hershme. Përmendtë vendbanimi  Cerjes, vend-fortifikim në luginë të Shushicës ,gjurmë të kësaj kalaje gjenden edhe  sot,mozaiku i Mesaplikut ,Kaçorrit,ura e Bogdanit. Monumente të tjera natyrore  janë përfshirë guri me qiell në fshatin Vranisht,katund që ka shtrirje në rrëzë të Malit përkarshi përtej lumit Shushicë

Prof .Dr Nasip Mecaj ne enciklopedinë e Kurvleshit sjell këto të dhëna:Morfologjia karstike ka përhapje të vogël, ndonëse kushtet natyrore dhe përbërja litologjike e terrenit është tepër e favorshme për zhvillimin e tyre. Ndikim negativ në zhvillimin e tipit të relievit karstik ka luajtur shkalla e lartë e materialeve të patretshme dhe kushtet jo të përshtatshme topografike (pjerrësia e lartë e shpatit) etj. Disa forma karstike sipërfaqësore i vërejmë gjatë kurrizit të malit. Dukuria e tretjes në sipërfaqe është shumë e ngadaltë, për të mos thënë se ky proces ka përfunduar për shkak të izolimit të tyre me material të patretshëm. Më tepër kemi të bëjmë me një karst nëntokësor, sesa sipërfaqësor. Shpati perëndimor në pjesën më të madhe është i pyllëzuar, duke përbërë sektorin më të dendur me pyje të krejt vargut malor. Katet bimore kanë një shpërndarje graduale në drejtim vertikal, duke zëvendësuar njëri-tjetrin. Sipërfaqen më të madhe e ka brezi i dushkut. Sipër tij vjen brezi i pishës dhe i bredhit, që arrin deri në 1600 m mbi nivelin e detit. Rrobulli ka një areal të vogël përhapjeje. Mbi halorët shtrihen kullotat verore, të pasura me një bimësi barishtore të shumëllojshme, shumica e të cilave janë bimë mjekësore, ku dominojnë çaj i malit, trëndafili i egër, tërfili, trëndelina etj.

Ky shkrim është lexuar 653 herë!

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner

RadioEmigranti

facebook comments:


Leave a Reply